jojannekeinangola.punt.nl
De media in perspectief
Ik zit er middenin, midden in het nieuws. Tenminste ik zit daar waar veel Angolezen ook zitten, aan de radio en TV gekluisterd, discussierend over het verloop van de verkiezingen, over het belang ervan en over de vraag hoe het nu verder zal gaan.
 
Vrijdag 5 september was een enerverende dag. Bij het wakker worden al vlogen klaagzangen over stembureaus die nog niet open waren over de radiogolven. De voorzitter van de Europese waarnemingscommissie sprak van een chaotische organisatie en haar woorden gingen direct de hele wereld over. Aan het ontbijt werd het geklaag al minder en vlak daarna zijn Arthur en ik polshoogte gaan nemen in de buurt. Wat opviel waren de rijen. Ik ken Angolezen alleen in de rij voor een voetbalwedstrijd, een concert, of gewoon bij de bakker. In al die situaties is het woord “rij” eigenlijk te veel gezegd. Het begrip rij lijkt hier weinig waarde te hebben en bij voetbalwedstrijden en concerten worden dan ook honden en agenten met stokken ingezet om de massa in banen te leiden. Bij de bakker kom je alleen aan de beurt als je assertief genoeg bent om anderen terug naar achter te duwen en zelf de plaats vooraan op te eisen. Nu was het anders. Bij de tafels waar gestemd kon worden stonden keurige rijen. Ik wist niet wat ik zag! Niemand drong voor en iedereen was kalm. Zodra mensen hun wijsvinger in de inkt stopte als bewijs dat ze gestemd hadden, verscheen een glimlach.
 
Arthur en ik vonden het prachtig en liepen van het ene stembureau naar het andere. Ondertussen kreeg het nieuws op de radio wat meer variatie. In veel provincies waren de stembureaus keurig om 7 uur open gegaan, er waren geen incidenten en rond het middaguur waren er nergens rijen meer. In Luanda was het beeld anders. Om 1 uur ‘s middags waren een aantal stembureaus nog steeds niet open. Bij andere stembureaus begonnen de stembiljetten op te raken, omdat -in tegenstelling tot hoe het gepland was- mensen zelf mochten kiezen waar ze gingen stemmen. Sommige stembureaus kregen daardoor veel meer stemmen te verwerken dan de 1000 waarvoor ze gepland hadden.  Gelukkig waren er ook stembureaus die nog biljetten overhadden en de kiezers werd aangeraden om zich bij die bureaus te melden. De zon stond steeds hoger aan de hemel en de verkiezingsfunctionarissen kregen honger. Het werd een van de meest gehoorde klachten over het stemproces: dat er niet voor eten was gezorgd voor de mensen die de ruim 12000 stembureaus bemanden.
 
Terwijl wij zelf aan de lunch zaten, bekeken we de beelden van de staatstelevisie. Ik zag de president met inktvinger en Samakuva, de leider van de oppositiepartij UNITA, zijn stembiljet in de –bus te gooien. Goed nieuws allemaal, zoals we van de staatstelevisie mogen verwachten. Maar omdat we alles willen weten, zetten we de radio weer aan. In tegenstelling tot de rest van Angola, zijn er in Luanda een aantal radiostations waar ook de oppositie een stem heeft. Daar horen we dat Samakuva zich afvraagt waarom het in Luanda zo rommelig is, maar zijn waardering uitspreekt voor de gang van zaken in de provincies. Morgantini, de voorzitter van de EU waarnemingsmissie geeft aan dat haar opmerking over chaos en wanorde niet het gehele verkiezingsproces beslaat, dat de stemgang over het algemeen rustig en normaal verloopt. Enkele kiezers in Luanda klagen dat de stembiljetten op zijn en dat ze naar een ander stembureau moeten. Al met al is het een gevarieerd beeld, waarin een observatie gedeeld wordt: dat er geen onrust is, dat mensen kalm zijn en zonder intimidatie kun stem kunnen uitbrengen.  
 
Als ik door de Wereldomroep word gebeld voor een analyse, krijg ik opeens ook een stem. Maar correspondent Jojanneke blijkt het moeilijk te vinden de complexe context in klare taal te ontrafelen. Hoe kan dat ook in een context die nog zo in beweging is? Gelukkig krijg ik ’s avonds bij BNN nog een kans, dan zal het vast duidelijker zijn. Maar helaas, niets blijkt minder waar. In het gesprek wordt ik geconfronteerd met nieuws dat bij ons nog niet bekend is, dat Samakuva nieuwe verkiezingen eist. Ik kan het me niet voorstellen en het lijkt me buitengewoon onwaarschijnlijk dat deze eis ingewilligd zal worden. Ik vertel over hoe de mensen bij ons in de wijk vol enthousiasme hebben gestemd en nu tevreden aan het bier zitten. Maar het slechte nieuws heeft Nederland eerder bereikt dan mijn kleine succesverhaal. Het slechte nieuws past ook zoveel beter bij de verwachtingen die men van Angola heeft. Dat ik zeg dat er geen nieuwe burgeroorlog zal komen, lijkt onvoorstelbaar. Ik probeer uit te leggen dat zelfs als UNITA zou willen -wat ik betwijfel-, het ze niet zou lukken een nieuwe burgeroorlog te beginnen. Ze hebben er simpelweg de middelen niet voor. Maar ik struikel over mijn woorden en terwijl het radiojingletje al klinkt, realiseer ik me dat het me niet gaat lukken uit te leggen waarom een land dat opkrabbelt na 27 jaar burgeroorlog, dat al 30 jaar dezelfde president heeft, die aan het hoofd staat van een oppermachtige partij; een land met een economische groei van bijna 30%, maar waar nog altijd 75% van de mensen onder de armoedegrens leeft, niet opnieuw in oorlog zal vervallen.
 
Er valt nog zoveel te zeggen. En er is ook zeker genoeg slecht nieuws om mee te delen. Die oppermacht van de MPLA bijvoorbeeld. De partij heeft zoveel geld en invloed dat de campagnevoering onmogelijk eerlijk kan worden genoemd. De overige partijen die meedongen om parlementszetels moesten wachten tot het hen toegezegde overheidsgeld beschikbaar kwam. Officieel kregen zij net zoveel als de MPLA. Toch lukte het de MPLA om veel eerder en met een onvoorstelbare hoeveelheid T-shirts en petten te komen, terwijl de kleinere partijen zich in het nauw werkte om wat stickers te drukken en zelf spandoeken beschilderden.
 
Ook de voorlopige resultaten laten zien dat er in Angola niet gesproken kan worden over een meerpartijen democratie. De MPLA heeft ruim 80% van de stemmen en heeft daarmee het recht in handen om al naar gelief de grondwet aan te passen. En de MPLA, dat is in essentie president José Eduardo dos Santos. Dat de oppositie de komende jaren verandering kan brengen in de status quo, is inmiddels uitgesloten. Verdergaande democratisering zal dus vanuit de gelederen van de MPLA moeten komen.
 
Deze historische verkiezingen hebben van Angola dus niet ineens een paradijs gemaakt, maar dat hadden we ook niet verwacht. Wat gehoopt werd is dat ze zouden laten zien dat de oorlog over is, dat het in een land als Angola lukt om in vrede en vrijheid je stem uit te brengen. Dat de uitslag van te voren al bekend was, doet niets af aan het belang van deze verkiezingen, het belang van het herwonnen vertrouwen in de veiligheid en een eerste kennismaking met democratisering. Er is dus ook goed nieuws. De ervaringen was positief en er is geen geweld uitgebroken.
 
In de Angolese media komen zowel de MPLA, UNITA en de overige partijen aan het woord, al blijft de MPLA natuurlijk domineren. Maar in de Nederlandse pers is het andersom, daar lijkt vooral het slechte nieuws door te dringen: de klachten van de oppositie. De woorden van Morgantini over de organisatorische chaos worden eindeloos herhaald, woorden die ze diezelfde dag nog heeft aangepast. Maar die aanpassing, die relativering, is te ingewikkeld. Het verhaal moet duidelijk blijven, met winnaars en verliezers, met ´good guys´ en ´bad guys´. Maar Angola is niet eenduidig; het is niet een verhaal, het zijn er miljoenen.
 
En terwijl ik me wentel in die complexiteit, geef ik jullie voor de verandering nog wat goed nieuws mee: de UNITA heeft de overwinning van de MPLA erkend en de Europese waarnemingscommissie heeft de verkiezingen eerlijk en transparant genoemd.
 
Goed nieuws!

 

 
 


Via de links hieronder kun je luisteren naar mijn pogingen de verkiezingen te omschrijven.
 
 
 

Reacties

Arne op 16-09-2008 09:15
Ha Jojanneke,
 
Via de BNN site kwam ik op je blog terecht; interessant artikel over de media wel! Toch ben ik het niet helemaal met je eens. Ik heb de bijdragen gedownload en ik vond dat het best mee viel met dat stamelen. Eigenlijk vertel je een helder verhaal. En geconfronteerd worden met nieuwe informatie die je van tevoren niet tot je hebt kunnen nemen in een live gesprek is sowieso vervelend, ik vind dat je je daar prima uit weet te redden.....
 
Succes! Groeten van je collega correspondent in Kampala, 
Arne
Commentaar
Jouw naam/bijnaam
Website url
E-mail
Je Punt profiel
Hou mij op de hoogte
Ik wil op de hoogte gehouden worden
Dit is een verplicht veld
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl